Operasyona "Iraq Freedom" - bandorek çawa li ser Êzidiyan kir

2021/11/45222-1636530099.jpg
Прочитано: 466     12:30     10 Ноябрь 2021    

Di Adara 2003'an de Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji bo hilweşandina rejîma Seddam Huseyîn, Iraq dagir kir. Wek ku em dizanin gelek egerên evê yekê hebûn, belê di evê gotara xwe de ez dê destwerdanê li ser mijara çima Amerîka iraqê dagîr bike. Pirsa li vir bêtir ew e ku çawa Êzdî di bin Seddam de û piştî wî jî jîyan kirine.
Desthilata Sedam, ji bo ku bi nermî bi nav bike, nikare jê re demokratîk were gotin, hemû welatî di kontrolê de hiştin e û rehên azad nedane cudaxwazî û opozîsyonê.
Ji bo êzidiyan jî rastî çend pirsgirêkan hatin. Êzidî di nava tecrîdê de dijiyan û xwedî li gundên xwe derdiketin, lê belê gelek gundên wan ji aliyê rejîma Saddam ve hatin xerakirin. Baasiyan gundên kolektîf afirandin û Êzidî bi zorê ji gundên xwe yên dîrokî yên hatin xerakirin bi cih kirin.
Li gorî Rêxistina Çavdêriya Mafên Mirovan, Êzidî di navbera salên 1970-2003'an de di bin sedam Huseyîn de di pêvajoya erebkirinê de bûn. Di sala 2009 'an de hin Êzîdiyên ku berê di vê pêvajoyê de jiyane gazinan dikin ku Kurd bi darê zorê Êzidiyan ji xwe re weke Kurd didin naskirin.
Êzîdî jî mîna gelekan hêvî dikirin ku piştî hilweşandina rejîma Sedam aştî û aramî were Iraqê lê weke her carê tê xwestin bi rastiyê re li hev ketin
Ez dixwazim li ser bûyerên ku berî êrîşa Amerîkayê ya iraqê qewimîn, hinek dijberên amerîkayê hebûn, ku hişyarî dan ku çend pirsgirêkên din jî dê bi hilweşîna rejîma Saddam re xuya bibin. Ez dixwazim bala we bikişînim ser wê yekê ku gelek pispor û ji wan şêwirmendê Buş, General Brent Scowcroft, fermandarê berê yê fermandariya navendî ya hêzên çekdarî yên Amerîkî Anthony Zinni û hin berpirsên din yên payebilind yên leşkerî behsa metirsiyên mezin yên têkdana rejîmê li welatekî bi binyateke tevlihev a etno-confesione kirin.
Faktora etno-îtirafê bi awayekî pratîk îtirafkar di rojeva dagirkirina Iraqê de bû û vê yekê bêîstikrarî û çalakiya komên îslamî yên radîkal anî vê herêmê.
Yek ji nûnerên hindikahiya neteweyî ya Iraqê ku nûnerê Dêra Keldanî ye, rewşa piştî hilweşîna rejîma Saddam bi vî rengî vegot: "... Komên cuda yên terorîst yekser derketin holê, bandora tevgerên olî yên Misilmanan zêde bû. Kêmneteweyên li Bexda, Besra, Musilê û bi taybetî jî Mandayî û Êzidî rastî zilmûzoreke tirsnak hatin, neçar man dev ji mal û milkên xwe berdin. Kesên alkol difiroşin rastî êrîşa fanatîkên olî hatin, gelek rahîb tevî malbatên xwe hatin kuştin. Wê zêdegavî nebe ku mirov bêjin ev serdema herî tirsnak a dîroka modern a Iraqê bû."
Derket holê ku mayîndekirina rejîma Seddam wê ji bo Êzidiyan bi wateya ku dixwazin wan Ereb bikin û bi zorê wan weke Kurd bidin naskirin wê bibe felaket. Li aliyê din ku rejîm ketê, di sala 2014 'an de qirkirina Êzidiyan hat kirin.
Texmîn kirin û gotin ku wê Êzidî di bin Seddam de baştir bijiya ne rastiyek e, ji ber ku serdestiya dîktatorekî her tim ne aram e.
Tiştek teqez dikare were tekezkirin ku operasyona “Iraq Freedom” hem ji bo Êzidiyan û hem jî ji bo giştî Herêmê tenê pêşerojeke tarî bi xwe re anî.





Тэги:



Operasyona "Iraq Freedom" - bandorek çawa li ser Êzidiyan kir

2021/11/45222-1636530099.jpg
Прочитано: 467     12:30     10 Ноябрь 2021    

Di Adara 2003'an de Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji bo hilweşandina rejîma Seddam Huseyîn, Iraq dagir kir. Wek ku em dizanin gelek egerên evê yekê hebûn, belê di evê gotara xwe de ez dê destwerdanê li ser mijara çima Amerîka iraqê dagîr bike. Pirsa li vir bêtir ew e ku çawa Êzdî di bin Seddam de û piştî wî jî jîyan kirine.
Desthilata Sedam, ji bo ku bi nermî bi nav bike, nikare jê re demokratîk were gotin, hemû welatî di kontrolê de hiştin e û rehên azad nedane cudaxwazî û opozîsyonê.
Ji bo êzidiyan jî rastî çend pirsgirêkan hatin. Êzidî di nava tecrîdê de dijiyan û xwedî li gundên xwe derdiketin, lê belê gelek gundên wan ji aliyê rejîma Saddam ve hatin xerakirin. Baasiyan gundên kolektîf afirandin û Êzidî bi zorê ji gundên xwe yên dîrokî yên hatin xerakirin bi cih kirin.
Li gorî Rêxistina Çavdêriya Mafên Mirovan, Êzidî di navbera salên 1970-2003'an de di bin sedam Huseyîn de di pêvajoya erebkirinê de bûn. Di sala 2009 'an de hin Êzîdiyên ku berê di vê pêvajoyê de jiyane gazinan dikin ku Kurd bi darê zorê Êzidiyan ji xwe re weke Kurd didin naskirin.
Êzîdî jî mîna gelekan hêvî dikirin ku piştî hilweşandina rejîma Sedam aştî û aramî were Iraqê lê weke her carê tê xwestin bi rastiyê re li hev ketin
Ez dixwazim li ser bûyerên ku berî êrîşa Amerîkayê ya iraqê qewimîn, hinek dijberên amerîkayê hebûn, ku hişyarî dan ku çend pirsgirêkên din jî dê bi hilweşîna rejîma Saddam re xuya bibin. Ez dixwazim bala we bikişînim ser wê yekê ku gelek pispor û ji wan şêwirmendê Buş, General Brent Scowcroft, fermandarê berê yê fermandariya navendî ya hêzên çekdarî yên Amerîkî Anthony Zinni û hin berpirsên din yên payebilind yên leşkerî behsa metirsiyên mezin yên têkdana rejîmê li welatekî bi binyateke tevlihev a etno-confesione kirin.
Faktora etno-îtirafê bi awayekî pratîk îtirafkar di rojeva dagirkirina Iraqê de bû û vê yekê bêîstikrarî û çalakiya komên îslamî yên radîkal anî vê herêmê.
Yek ji nûnerên hindikahiya neteweyî ya Iraqê ku nûnerê Dêra Keldanî ye, rewşa piştî hilweşîna rejîma Saddam bi vî rengî vegot: "... Komên cuda yên terorîst yekser derketin holê, bandora tevgerên olî yên Misilmanan zêde bû. Kêmneteweyên li Bexda, Besra, Musilê û bi taybetî jî Mandayî û Êzidî rastî zilmûzoreke tirsnak hatin, neçar man dev ji mal û milkên xwe berdin. Kesên alkol difiroşin rastî êrîşa fanatîkên olî hatin, gelek rahîb tevî malbatên xwe hatin kuştin. Wê zêdegavî nebe ku mirov bêjin ev serdema herî tirsnak a dîroka modern a Iraqê bû."
Derket holê ku mayîndekirina rejîma Seddam wê ji bo Êzidiyan bi wateya ku dixwazin wan Ereb bikin û bi zorê wan weke Kurd bidin naskirin wê bibe felaket. Li aliyê din ku rejîm ketê, di sala 2014 'an de qirkirina Êzidiyan hat kirin.
Texmîn kirin û gotin ku wê Êzidî di bin Seddam de baştir bijiya ne rastiyek e, ji ber ku serdestiya dîktatorekî her tim ne aram e.
Tiştek teqez dikare were tekezkirin ku operasyona “Iraq Freedom” hem ji bo Êzidiyan û hem jî ji bo giştî Herêmê tenê pêşerojeke tarî bi xwe re anî.





Тэги: